Theaterreis Schouwburgers naar Berlijn.
Foto's zie:
Reisverslag door Erik Beenker
De thuisblijvers hadden gelijk: het pinksterweekend was schitterend. Maar de Schouwburgers die wel naar Theatertreffen in Berlijn gingen, kregen daar (ook in Berlijn was het weer aangenaam) nog vele extra's bij
zoals drie indrukwekkende voorstellingen waaronder één stuk op locatie, plus de zwierige dynamiek van de stad en vele, vele heerlijke terrassen. En dat allemaal ook nog eens in goed gezelschap. Maximale samenstelling van
de groep was elf, maar soms schoven nog anderen aan zoals de tweede nacht toen we in een coctailbar belandden waar ook gedanst werd.
zoals drie indrukwekkende voorstellingen waaronder één stuk op locatie, plus de zwierige dynamiek van de stad en vele, vele heerlijke terrassen. En dat allemaal ook nog eens in goed gezelschap. Maximale samenstelling van
de groep was elf, maar soms schoven nog anderen aan zoals de tweede nacht toen we in een coctailbar belandden waar ook gedanst werd.
Theatertreffen http://www.berlinerfestspiele.de/de/aktuell/Startseite.php is een klassieke formule, een vlootschouw van de beste stukken uit het Duitse theater van het afgelopen seizoen en (soms) het seizoen ervoor. Het hoge niveau van het Duitse theater, in elk geval wat
uitvoering betreft, was onmiskenbaar. Uitvoerig voorzien van relevante knipsels hadden we in de trein er naar toe al wel een beeld gekregen. In het oog springend detail was bijvoorbeeld het ontbreken van versterkt geluid
dus geen microfoontjes, de wratten op steeltjes die de gezichten van steeds meer Nederlandse acteurs ontsieren. Zonder die dingen is de modulering in klank en dictie zoveel subtieler, zelfs als het Duits soms zo
rap ging dat we hele stukken niet konden volgen.
uitvoering betreft, was onmiskenbaar. Uitvoerig voorzien van relevante knipsels hadden we in de trein er naar toe al wel een beeld gekregen. In het oog springend detail was bijvoorbeeld het ontbreken van versterkt geluid
dus geen microfoontjes, de wratten op steeltjes die de gezichten van steeds meer Nederlandse acteurs ontsieren. Zonder die dingen is de modulering in klank en dictie zoveel subtieler, zelfs als het Duits soms zo
rap ging dat we hele stukken niet konden volgen.
Dat was bijvoorbeeld zo bij Die Ratten uit 1911 van Gerhart Hauptman. Het werd gespeeld in een Berlijns dialect (doorspekt met nederdietse, nederlandsachtige woorden) dat ook Duitsers in de zaal niet altijd
begrepen. Maar emotie van het spel en de enscenering compenseerden dat ruimschoots. Zo was de hele toneelmond gereduceerd tot een een smalle horizontale spleet. Dit smalle speelvlak bevond zich niet op de toneelvloer
maar was ver daarboven gesitueerd. Vanuit de zaal moest je omhoog kijken zo ongeveer als kinderen bij een poppenkastvoorstelling. Ook speelde alles zich aan de voorzijde af. Vondst was ook dat, door de geringe hoogte van het speelvlak, acteurs in gebukte houding moesten spelen en zo niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk gebukt door het leven gingen. Het paste wonderwel bij dit zeer expressieve, heftig pathetisch, sociale drama
uitgevoerd door het Deutsches Theater Berlin http://www.deutschestheater.de/ in regie van Michael Thalheimer.
begrepen. Maar emotie van het spel en de enscenering compenseerden dat ruimschoots. Zo was de hele toneelmond gereduceerd tot een een smalle horizontale spleet. Dit smalle speelvlak bevond zich niet op de toneelvloer
maar was ver daarboven gesitueerd. Vanuit de zaal moest je omhoog kijken zo ongeveer als kinderen bij een poppenkastvoorstelling. Ook speelde alles zich aan de voorzijde af. Vondst was ook dat, door de geringe hoogte van het speelvlak, acteurs in gebukte houding moesten spelen en zo niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk gebukt door het leven gingen. Het paste wonderwel bij dit zeer expressieve, heftig pathetisch, sociale drama
uitgevoerd door het Deutsches Theater Berlin http://www.deutschestheater.de/ in regie van Michael Thalheimer.
Minder indruk maakte Pornographie van Simon Stephens door het Deutsches Schauspielhaus uit Hamburg http://www.schauspielhaus.de/. Het stuk, in regie van Sebastian Nübling, is gebaseerd op de aanslagen in 2005 in Londen gekoppeld aan levens van mensen in een grote metropool. Als toneelbeeld was er, over de hele achtergrond, een gigantische blow-up van de Toren van Babel van Pieter Bruegel de Oude uit Museum Boijmans Van Beuningen. Het diende als metafoor voor de multiculturele spraakverwarring en vervreemding. Het werd nog extra geaccentueerd omdat de toren was uitgevoerd
als puzzle en spelers veelal bezig waren bijpassende stukjes te zoeken.
als puzzle en spelers veelal bezig waren bijpassende stukjes te zoeken.
De verhaallijn was in het begin niet helder, maar gaandeweg ontstond er enige structuur. Indrukwekkend is het slot waarbij alle slachtoffers van de
aanslagen worden genoemd en er iets wordt verteld over hun achtergrond en toekomstplannen.
aanslagen worden genoemd en er iets wordt verteld over hun achtergrond en toekomstplannen.
Absoluut hoogtepunt was de locatievoorstelling, Die Erscheinungen der Martha Rubin, van Schauspelhaus Köln in regie van de Deens regssieur Signa Sorensen http://signa.dk/, een nonstop performance installatie die op 2 mei om 18.00 begon en zaterdag 10 mei om 18.00 uur eindigde. Het ging om een groep acteurs, veertig in totaal, die als een vriendelijke sekte, geïnspireerd door verschijningen die een een mysterieuze Martha Rubin ooit had, permanent
in een nederzetting als een commune bijeen woonden. De nederzetting moest op last van de autoriteiten (een soort DDR-achtige geuniformeerde apparatsjiks) worden ontruimd omdat er sprake zou zijn van radioactieve
straling. De bewoners willen niet weg, vrezen dat ze geëxecuteerd gaan worden. De bezoekers van de performance worden, op welk moment van de dag ze ook kwamen, in de machtsstrijd tussen de commune en de autoriteiten betrokken, moeten min of meer partij kiezen en spelen op die manier ook zelf een rol. Het was een zeer beklemmende ervaring om de veiligheid van waaruit je als schouwburger doorgaans op afstand kunt toekijken, nu te moeten inruilen voor een meer betrokken standpunt. Zo greep iemand van de groep in bij een (geënsceneeerde?) vechtpartij tussen twee acteurs.
in een nederzetting als een commune bijeen woonden. De nederzetting moest op last van de autoriteiten (een soort DDR-achtige geuniformeerde apparatsjiks) worden ontruimd omdat er sprake zou zijn van radioactieve
straling. De bewoners willen niet weg, vrezen dat ze geëxecuteerd gaan worden. De bezoekers van de performance worden, op welk moment van de dag ze ook kwamen, in de machtsstrijd tussen de commune en de autoriteiten betrokken, moeten min of meer partij kiezen en spelen op die manier ook zelf een rol. Het was een zeer beklemmende ervaring om de veiligheid van waaruit je als schouwburger doorgaans op afstand kunt toekijken, nu te moeten inruilen voor een meer betrokken standpunt. Zo greep iemand van de groep in bij een (geënsceneeerde?) vechtpartij tussen twee acteurs.
Directeur Jan Zoet die met het hoofd van de technische dienst Bert Determan ook in Berlijn was, gaat proberen deze locatievoorstelling naar Rotterdam te halen. Daarmee hebben we als schouwburgers, net als vorig jaar toen we een theaterfestival in Brussel bezochten, mogelijk opnieuw een primeur van een voorstelling die later naar Rotterdam komt. Toen was het Didone van de Wooster Group, nu mogelijk deze produktie uit Keulen.
Op de laatste dag zwierven de Schouwburgers op eigen gelegenheid door Berlijn. De dag (en excursie) werd besloten met een gezamenlijk diner in een voortreffelijk restaurant aan de Käthe Kollwitzplatz in het voormalige Oost-Berlijn. Het was vlakbij Hotel Greifswald waar het merendeel van de groep, dankzij de goede zorgen van Marijke Stegen, was ondergebracht en waar, zoals het in een metropool hoort, tot 12.00 uur een luisterrijk ontbijt klaar stond.
Op de terugweg werd overlegd volgend jaar opnieuw naar Theatertreffen te
gaan, maar dan wat langer te blijven (het festival duurt veertien dagen) en meer te zien.
gaan, maar dan wat langer te blijven (het festival duurt veertien dagen) en meer te zien.
Posts
